Ryszard i Tomasz Kołomańscy

Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska

a

Założenie przy kościele pw. św. Trójcy w Borowiu
Borowie, woj. mazowieckie

Badania ratownicze przeprowadzone w 2019 roku w obrębie terenu przykościelnego w Borowiu, pow. garwoliński, woj. mazowieckie. Były to prace wykonane w związku z robotami modernizacyjnymi w obrębie założenia przy kościele pw. św. Trójcy w Borowiu.

Biorąc pod uwagę fakt, że w tym miejscu od połowy XVI w., aż do lat 30. XIX w. funkcjonował cmentarz przykościelny, należało się spodziewać, iż w toku badań natrafi się na masowo występujący materiał kostny, jak również negatywy grobów.

W trakcie badań odkryto niezwykle ciekawą jamę grobową. Ograniczone zakresem projektu budowlanego prace archeologiczne przecięły jamę w stopniu jedynie szczątkowym. W trakcie eksploracji i po wstępnej analizie anatomicznej okazało się, że jej powstanie należy wiązać z czasem zakończenia użytkowania w tym miejscu cmentarza przykościelnego, co pokrywało się jednocześnie ze wzniesieniem nowego, murowanego gmachu świątyni, który zastąpił starszy, drewniany. Wypełniający ją materiał kostny pochodził z porzuconych i zniszczonych w trakcie porządkowania i niwelacji terenu pochówków oraz wcześniejszego usuwania starych i zapomnianych grobów na rzecz miejsca dla nowych kwater na ograniczonym ogrodzeniem terenie przykościelnym. Znaczne rozmiary jamy, ca 4 m średnicy w miejscu jej przecięcia oraz miąższość ca 0.80 m, pozwoliły wydobyć z szerokiego na jedynie 0.60 m wykopu kilka tysięcy fragmentów kostnych.

Badania pokazały także, że wzniesienie, na którym znajduje się założenie przykościelne wraz ze znajdującym się w partii szczytowej budynkiem świątyni jest sztucznie usypane. Acz na obecnym etapie nie da się powiedzieć precyzyjnie czy powstało ono wraz z budynkiem kościoła murowanego, czy może pochodzi z okresu powstania pierwszego drewnianego kościoła w poł. XVI w., albo czy jest jeszcze starsze.

dr Tomasz Kołomański